जनकपुरधाम,—चैत ३० ।रानी कुमारी । मधेश प्रदेशको गौरवका रूपमा स्थापित मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा पछिल्लो समय देखिएको चरम अव्यवस्थाले प्रदेश सरकारमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। स्वास्थ्य सेवा सुधारको लक्ष्यसहित स्थापना गरिएको यो संस्थान अहिले बिरामी र उनीहरूको आफन्तका लागि सास्तीको केन्द्र बनेको आरोप लागिरहेको छ।
मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान ऐन २०७७ अन्तर्गत स्थापना गरिएको उक्त संस्थानले स्वास्थ्य शिक्षा र सेवा दुवै क्षेत्रमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको थियो। तर वास्तविक अवस्था भने अपेक्षाको ठिक विपरीत देखिएको छ। अस्पतालमा बिरामीको अत्यधिक चाप हुँदा समेत पर्याप्त बेडको व्यवस्था नहुँदा बिरामीहरूलाई कुर्सीमै सुताएर उपचार गर्नुपर्ने बाध्यता सिर्जना भएको छ।
अस्पताल पुगेका बिरामीका आफन्तहरूका अनुसार, सामान्य उपचारका लागि पनि घण्टौँ लाइन बस्नुपर्ने अवस्था छ भने आपतकालीन सेवामा समेत ढिलासुस्ती हुने गरेको गुनासो छ। “अस्पतालमा बेड छैन भनेर बिरामीलाई कुर्सीमा राखेर सलाइन चढाइन्छ, यस्तो अवस्थामा सरकारको स्वास्थ्य प्रणालीप्रति कसरी विश्वास गर्ने?” एक बिरामीका आफन्तले आक्रोश पोखे।
डाक्टर तथा स्वास्थ्यकर्मीको लापरवाही पनि अर्को गम्भीर समस्या बनेको छ। समयमा जाँच नगर्ने, बिरामीसँग उचित व्यवहार नगर्ने तथा आवश्यक ध्यान नदिने जस्ता आरोपहरू बारम्बार उठिरहेका छन्। कतिपय बिरामीले उपचारमा ढिलाइका कारण स्वास्थ्य अवस्था झन् बिग्रिएको गुनासो गरेका छन्।
यसबीच, मधेश प्रदेश सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रमा अर्बौँ रुपैयाँ खर्च गरेको दाबी गर्दै आएको छ। तर अस्पतालको भौतिक पूर्वाधार, जनशक्ति व्यवस्थापन र सेवा गुणस्तरमा भने सुधार नदेखिँदा सरकारी खर्चमाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ। “कागजमा बजेट देखाउने तर व्यवहारमा सेवा दिन नसक्ने हो भने यस्तो खर्चको के अर्थ?” स्थानीय नागरिकहरू प्रश्न गर्छन्।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार, समस्या केवल बजेटको अभाव नभई व्यवस्थापनको कमजोरी र अनुगमनको अभावका कारण उत्पन्न भएको हो। उनीहरूले तत्काल सुधारका लागि प्रभावकारी नीति कार्यान्वयन, दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन तथा नियमित अनुगमन आवश्यक रहेको बताएका छन्।
यस विषयमा मधेश प्रदेश सरकारका जिम्मेवार निकायहरूले भने हालसम्म स्पष्ट प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। तर बढ्दोजनआक्रोशका बीच सरकारले शीघ्र सुधारात्मक कदम चाल्न नसके स्वास्थ्य प्रणालीप्रतिको जनविश्वास झन् घट्ने देखिन्छ।
समग्रमा, मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान जस्तो महत्वपूर्ण संस्थानमा देखिएको बेथिति र अव्यवस्थाले प्रदेश सरकारको कार्यक्षमतामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। बिरामीको जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको स्वास्थ्य क्षेत्रमै यस्तो लापरवाही हुनु दुःखद मात्र नभई अस्वीकार्य पनि हो। अब सरकार गम्भीर भई सुधारतर्फ अग्रसर हुन्छ कि आलोचनामै सीमित रहन्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।
