काठमाडौं । जेठ ११ ।तोसिमा कार्की ले सरकारले चुरोट तथा सुर्तीजन्य पदार्थमा कम्तीमा ५० प्रतिशत कर वृद्धि गर्नुपर्ने माग गरेकी छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद तथा स्वास्थ्य विभाग प्रमुख कार्कीले बढ्दो सुर्ती सेवनका कारण जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर परिरहेको भन्दै कर वृद्धि नै यसको प्रभावकारी नियन्त्रणको उपाय भएको बताएकी हुन्।
कार्कीले सुर्तीजन्य पदार्थको सहज पहुँच र प्रयोग बढ्दै जाँदा युवापुस्तासमेत यसको लतमा फसिरहेको उल्लेख गर्दै सरकारलाई कडा नीति लिन आग्रह गरेकी छन्। उनका अनुसार चुरोट र अन्य सुर्तीजन्य पदार्थको मूल्य वृद्धि गर्दा यसको प्रयोग स्वतः घट्ने र दीर्घकालीन रूपमा जनस्वास्थ्य सुधारमा सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ।
उनले धूम्रपानका कारण क्यान्सर, मुटुरोग, उच्च रक्तचाप तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग तीव्र रूपमा बढिरहेको बताउँदै स्वास्थ्य क्षेत्रमा राज्यको खर्च पनि अत्यधिक बढिरहेको उल्लेख गरिन्। “सुर्तीजन्य पदार्थमा कर बढाउँदा एकातर्फ सेवन नियन्त्रण हुन्छ भने अर्कोतर्फ प्राप्त राजस्व स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई दिगो बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ,” कार्कीको भनाइ उद्धृत गरिएको छ।
उनको प्रस्ताव सार्वजनिक भएसँगै स्वास्थ्य क्षेत्रका सरोकारवालाले यसलाई सकारात्मक र साहसी कदमका रूपमा व्याख्या गर्न थालेका छन्। जनस्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार सुर्तीजन्य पदार्थमा उच्च कर लगाउने नीति विश्वका धेरै देशमा प्रभावकारी सावित भइसकेको छ। विशेषगरी युवालाई धूम्रपानबाट टाढा राख्न मूल्य वृद्धि प्रभावकारी माध्यम बन्ने उनीहरूको तर्क छ।
तर अर्कोतर्फ व्यवसायी तथा केही अर्थविद्हरूले अत्यधिक कर वृद्धि गर्दा अवैध कारोबार र तस्करी बढ्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। खुला सीमाका कारण भारतलगायत छिमेकी मुलुकबाट अवैध रूपमा चुरोट भित्रिने सम्भावना बढ्ने उनीहरूको भनाइ छ। कर वृद्धि सँगसँगै सरकारले बजार अनुगमन, सीमा सुरक्षा र अवैध कारोबार नियन्त्रणमा पनि प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने माग उठ्न थालेको छ।
अहिले कार्कीको प्रस्तावले स्वास्थ्य, अर्थतन्त्र र जनजीवनबीच नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। जनस्वास्थ्य जोगाउन कडा कर नीति आवश्यक कि आर्थिक तथा सामाजिक असरलाई पनि समान रूपमा ध्यान दिनुपर्ने भन्ने विषयमा बहस तीव्र बन्दै गएको छ।
