मिथिला संस्कृतिको नाममा अश्लीलता, मेला सञ्चालनमाथि उठे गम्भीर प्रश्न

जनकपुरधाम कार्तिक २ । मिथिला क्षेत्रको धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र ऐतिहासिक पहिचानसँग जोडिएका पर्व तथा मेलाहरू पछिल्लो समय मनोरञ्जनका नाममा विकृत गतिविधिको माध्यम बन्दै गएको भन्दै चिन्ता व्यक्त हुन थालेको छ। विशेषगरी वडा दशैंका अवसरमा राजदेवी मन्दिर र बौद्धीमाईको पूजा व्यवस्थापनसँग जोडिएका गतिविधिको देखासिकी गर्दै रामानन्द युवा क्लबले सञ्चालन गरेको मेलालाई लिएर अनुमति प्रक्रिया, सुरक्षा मापदण्ड र सांस्कृतिक मर्यादामाथि प्रश्न उठेको छ।

प्राप्त विवरणअनुसार, राजदेवी मन्दिर र बौद्धीमाईको पूजा व्यवस्थापनका क्रममा ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी हुने गरेको दाबीलाई आधार बनाएर रामानन्द युवा क्लबले पनि मेला सञ्चालन गर्न अनुमति लिएको बताइएको छ। तर, उक्त आम्दानीको स्रोत, खर्चको विवरण र व्यवस्थापन प्रक्रियाबारे स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन।

मेलामा दर्शकको भीड बढाउने उद्देश्यले आर्केस्ट्रा सञ्चालन गर्ने तथा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले रोक लगाएका झुला र अन्य मनोरञ्जनात्मक खेलहरू राख्ने गरिएको आरोप छ। यसले मेला सञ्चालनका लागि अनुमति दिने निकायले तोकेका सर्त पालना भए–नभएको विषयमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।

स्थानीय स्रोतका अनुसार, क्लबले बृहत् क्षेत्र विकास परिषद् र जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई पर्याप्त जानकारी नदिई वा वास्तविक गतिविधि स्पष्ट नगरी मेला सञ्चालनको अनुमति लिएको दाबी गरिएको छ। यद्यपि, अनुमति प्रक्रियामा अनियमितता भएको भन्ने आरोपको आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ।

यस विषयमा जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको भूमिकालाई लिएर पनि प्रश्न उठाइएको छ। मेलामा सञ्चालन भइरहेका गतिविधिबारे जानकारी हुँदाहुँदै पनि सम्बन्धित निकायले प्रभावकारी अनुगमन नगरेको स्रोतको दाबी छ। त्यस्तै, राजस्व फाँटका केही कर्मचारीले मेलाबाट हुने आम्दानीमा हिस्सा पाउने सहमतिमा अनुमति प्रक्रियालाई सहज बनाएको आरोपसमेत लगाइएको छ। तर, यससम्बन्धी दाबी पुष्टि गर्ने प्रमाण सार्वजनिक भएको छैन र सम्बन्धित कर्मचारीको प्रतिक्रिया पनि उपलब्ध हुन सकेको छैन।

मिथिला संस्कृतिको मूल आधार धार्मिक आस्था, लोकपरम्परा, मर्यादा र सामाजिक सद्भाव हो। यस्तो सांस्कृतिक पहिचानलाई मनोरञ्जनको आवरणमा विवादास्पद गतिविधिसँग जोड्ने प्रवृत्तिले स्थानीय समाजमा नकारात्मक असर पार्न सक्ने सरोकारवालाहरूको चिन्ता छ।

मेलामा रोक लगाइएका संरचना सञ्चालन गरिएको हो वा होइन, अनुमति दिने निकायले कस्ता सर्त तोकेको थियो र अनुगमन किन प्रभावकारी हुन सकेन भन्ने विषयमा निष्पक्ष छानबिन आवश्यक देखिन्छ। साथै, आम्दानी तथा खर्चको पारदर्शी विवरण सार्वजनिक गरी दोषी देखिने व्यक्तिमाथि कानुनअनुसार कारबाही गर्नुपर्ने माग उठ्न थालेको छ।

धार्मिक तथा सांस्कृतिक आयोजनाको नाममा हुने गतिविधिलाई नियमन गर्नु सम्बन्धित निकायको दायित्व हो। त्यसैले आरोपको निष्पक्ष छानबिन, अनुमति प्रक्रियाको पारदर्शिता र सांस्कृतिक मर्यादाको संरक्षणमार्फत मात्रै यस्ता मेलाप्रति जनविश्वास कायम राख्न सकिने देखिन्छ।