बारा फागुन २ ।१४ फेब्रुअरीलाई विश्वभर भ्यालेन्टाइन डे अर्थात प्रणय दिवसको रूपमा मनाइन्छ। नेपालमा पनि युवायुवतीले यो विशेष दिन प्रेमको प्रतीकको रूपमा गुलाबको फूल आदानप्रदान गर्दै मनाउने गरेका छन्। यस दिन फूलको बजारमा खासै वृद्धि देखिन्छ, र यसले वार्षिक रूपमा डेढ अर्बको आर्थिक कारोबार गर्दछ।
गुलाबको उत्पादन र आयातमा असन्तुलन
काठमाडौंका पुष्प व्यवसायी श्रीकृष्ण कार्कीका अनुसार, “नेपालमा गुलाबको उत्पादन कम र माग उच्च भएकोले अधिकांश गुलाब भारतबाट आयात गर्नुपर्छ।” यस कारण, भ्यालेन्टाइन डे जस्ता विशेष अवसरमा गुलाबको मूल्य बढी पुग्छ, जुन ८० रुपैयाँको नेपाली गुलाब आयात गरेर १५० रुपैयाँसम्म बिक्री गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
व्यवसायमा चुनौती र सिजनल प्रभाव
पुष्प व्यवसाय भने सिजनल (सीजनल) हुन्छ र बढी व्यापार विवाहको मौसममा मात्र हुन्छ। कार्कीले भने, “नेपालमा उत्पादन कम हुँदा आयातमा निर्भर रहनु परेको छ। यसले व्यवसाय र ग्राहक दुवैलाई चुनौती पुर्याउँछ।”
गुलाब र गिफ्ट आइटमको लोकप्रियता
भ्यालेन्टाइन डेमा फूल र गिफ्ट आइटमहरूको माग पनि बढेको छ। “गुलाब, टेडी, चकलेट र अन्य गिफ्ट आइटमहरू युवाहरूको रोजाइमा पर्छ,” व्यवसायीहरूले बताए। दरबारमार्गका व्यापारी सुशील केसीका अनुसार, “भ्यालेन्टाइन डेमा फूल र गिफ्ट आइटमको बिक्री राम्रो भइरहेको छ, र ९० प्रतिशत सामान भारतबाट आयात गरिन्छ।”
आयातमा निर्भरता र स्थानीय उत्पादनको कमी
फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन नेपालका अनुसार, “नेपालमा गुलाबको उत्पादन जाडो मौसमका कारण सीमित हुन्छ, जसका कारण भारतबाट ७५ प्रतिशत गुलाब आयात गरिन्छ।” यसैले स्थानीय बजारको आपूर्ति अपुग रहेको छ।
यसरी, नेपालमा भ्यालेन्टाइन डेको समयमा गुलाबको फूल र गिफ्ट आइटमको व्यापार निकै फस्टाउने गरेको छ, र व्यवसायीहरूले आयात र मूल्य वृद्धिका कारणका चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन्।
